Duitsland en Europa, 1945-2000,
Stofomschrijving CSE geschiedenis HAVO/ VWO: “Duitsland en Europa, 1945-2000”Totale omvang: 16 bladzijden
Hoofdstuk 1/ Inleiding: Historisch Kader
Sinds Duitsland in 1871 een staat werd, was het uit een oogpunt van stabiliteit een probleemgeval, zowel nationaal als internationaal. De eenwording was afgedwongen met militaire overwinningen op Oostenrijk, Hongarije en Frankrijk. Onduidelijk was hoe duurzaam de grenzen van de nieuwe staat zouden zijn. Zou het door Bismarck gevormde klein-Duitsland weldra een groot-Duitsland willen worden?
Afgezien van dit potentiële gevaar, werden de internationale verhoudingen op het Europese continent belast met de ‘Duitse kwestie’: hoe kon deze machtige en centraal gelegen natie een berekenbare partner worden in het bestaande statensysteem? Nationaal waren de voortekenen evenmin gunstig. De binnenlandse verhoudingen in de nieuwe eenheidsstaat werden bepaald door grote verdeeldheid, tussen katholieken en protestanten, tussen sociaal-democraten en de overheid, tussen nationalisten en particularisten. In de ontwikkeling naar democratische verhoudingen leek Duitsland achter te blijven bij landen als Frankrijk en Groot-Brittannië.
Deze intern gespleten en extern nauwelijks geaccepteerde staat kon aanvankelijk vreedzaam blijven functioneren dankzij de diplomatieke stuurmanskunst van Bismarck. Na zijn aftreden in 1890 werd Duitsland echter, vooral onder invloed van keizer Wilhelm II, een rusteloze en daardoor onbetrouwbare grootmacht. Nationaal liep de politieke strijd hoog op. De verleiding werd groot om met een expansionistische politiek de verdeeldheid te overwinnen.
Bovendien meende Duitsland, als laatkomer onder de naties, recht te hebben op een inhaalmanoeuvre in de jacht op macht en invloed. Toen het poogde de maritieme suprematie van de Britten aan te tasten, was − naast de crisis in de Balkan – een van de belangrijkste oorzaken van de Eerste Wereldoorlog geboren. Deze oorlog liep uit op een nederlaag en bij de Vrede van Versailles kreeg Duitsland harde strafmaatregelen opgelegd. De Republiek van Weimar kon nauwelijks op voldoende interne steun rekenen en was daardoor in de ogen de andere