Werther Nieland, Reve, Gerard
Uitgeverij : BulkboekDruk : 20
Eerste druk : 1949
Titel : Dat de titel is ‘Werther Nieland’ is op het eerste gezicht raar. Omdat de hoofdpersoon duidelijk Elmer (de Ik-figuur) is. Dat het toch de titel ‘Werter Nieland’ heeft moet dan wel te maken hebben met de enorme betekenis is voor de hoofdpersoon. Elmers onuitsprekelijke behoefte aan vriendschap bepaalt voor een groot deel zijn denken en doen. Het verlangen naar een werkelijke vriend en de verwachting dat Werther dat verlangen kan bevredigen. Dat raakt zeer nauw aan het wezen van ‘Werther Nieland’
Motto : Er zit geen motto in het boek.
Thema : Er zijn al heel wat beschouwingen geschreven over ‘Werther Nieland’, maar ik ben ervan overtuigd dat geen enkele volledig recht kan doen aan dit prachtige verhaal. Bij analyse worden namelijk afzonderlijke verhaal aspecten geisoleerd (tijd, ruimte enzovoort) , terwijl juist alles met elkaar samenhangt. Een analyse is dus een hachelijke onderneming, maar aan de andere kant : de novelle is zo intrigerend dat hij telkens uitnodigt tot nieuwe interpretaties.
Bij de formulering van het thema moeten alle aspecten van da analyse samenkomen. Die overkoepelende formulering moet vervolgens niet een antwoord geven op de vraag : waar gaat dit verhaal over?, maar de vraag : waar gaat het om?
Welnu, het is in het voorgaande meermalen duidelijk geworden, dat de elementen ‘angst’ en ‘dood’ een doorslaggevende rol spelen in de gedragingen van de hoofdpersoon en in vele andere aspecten. Zelf beschouwt Reve de dood als ‘het grondthema van alle kunst’. En wat angst betreft : het wezen van agst wordt natuurlijk volledig bepaald door de angst voor de dood; de samenhang van die twee elementen lijkt me voldoende duidelijk.
Op allerlei manieren, zoals we hebben gezien, tracht Elmer deze (doods)angsten te bezweren en het is wel zeker, dat Werther voor hem een bevrijdende funktie zou kunnen hebben, mits natuurlijk deze ‘vriendschap’ niet bijvoorbaat tot mislukking is gedoemd. En niet alleen deze relatie met Werther, maar alles in Elmers leven lijkt op een fiasco uit te lopen.
De oorzaak van al deze mislukkingen lijkt veel, zo niet alles te maken te hebben met de ‘onbegrijpelijke wereld van de volwassenen. Het is deze chaos die elmer tevergeefs tracht te herscheppen in de begrijpelijke orde, in een eigen ‘schaduwkosmos’.En daarmee raken wij mijns inzien aan het thema van het verhaal, een thema dat zich uitstrekt tot ver buiten de grenzen van ‘Werther Nieland’; het is misschien wel wel het centrale thema van a
| roefsknoef | 27 maart 2008 @ 14:26 uurbedankt voor je goede verslag, inderdaad wat je zelf al aangaf, van de vele verslagen over dit boek slaat eigenlijk niemand de spijker op de kop. |
|---|