Actief en passief bewustzijn : korte voorgeschiedenis van de cognitieve psychologie, Kolk, Hermanus Henricus Johannes
Samenvatting ‘Actief en Passief bewustzijn.’ Herman Kolk Vak: Geschiedenis van de Psychologie 1.Lichaam en Geest.
Het ‘lichaam-geest’ probleem.Bij menselijk gedrag is het vaak niet duidelijk waar de uiteindelijke oorzaak van dit probleem ligt; in het lichaam of de geest, of in beide? Zijn het lichaam en de geest met elkaar verbonden of juist niet, op welke wijze dan wel (of niet) en wat voor consequenties heeft dit?
Drie oplossingen voor het probleem:
Interactionisme: de geest veroorzaakt lichamelijke processen. (Descartes)
Gedrag wordt veroorzaakt door mentale processen, maar gedrag kán ook veroorzaakt worden door fysische processen.
- ‘Substantie met uitgebreidheid’: res extensa: zuiver fysisch van oorsprong, vb. reflexen: mens als machine, net als dieren.
- ‘Denkende substantie’: res cogitans: valt samen met alles wat we ons bewust zijn. Deze denkende substantie kan veranderingen teweeg brengen in de menselijke machine: in menselijke geest komen plannen of intenties tot stand. Deze veroorzaken een fysiologisch proces in een bepaald deel van de hersenen: de pijnappelklier (dit is het enige orgaan dat eenmaal voorkomt in de hersenen, dus enige mogelijke plek om lichaam en ziel met elkaar in contact te laten treden, anders twee opdrachten nodig; voor linker helft van het lichaam en voor rechts). De informatie wordt via de zenuwbanen doorgegeven naar de spieren en leidt tot spierbeweging.
- Bezwaar: De mens bestaat uit twee substanties: een machine en een geest. Hoe krijgt deze geest de machine(=materie) in beweging (‘een spook kan geen flessen verzetten’)? Er zou beweging van materie ontstaan door geestelijke krachten en dit is erg onaannemelijk.
Bewustzijn en materie zijn beide een onderdeel van de werkelijkheid, zonder dat er interactie tussen beide is.
- Fysische causaliteit: fysische oorzaken leiden tot fysische gevolgen. (aspirine)
- Psychische causaliteit: psychische oorzaken leiden tot psychische gevolgen. (angstgevoelens -> depressie